غارمعرفی

آشنایی با غار نیاسر

غار نیاسر که غاری دستکند باستانی است و با نام های «غار تالار» یا «غار رئیس» یا «سوراخ رئیس» هم شناخته می شود، در 30 کیلومتری غرب شهر کاشان و در نیاسر واقع شده است.

این غار از عجیب ترین و شگفت انگیزترین دست سازهای بشری است که به باور اکثر محققین و کارشناسان در زمان اشکانیان حفر شده اما آثاری از زمان ساسانی و سلجوقی نیز در آن پیدا شده است.

طول این غار مصنوعی یا دستکن باستانی را 950 متر و عمق آن را 60 متر برآورد کرده اند. از کشفیات درون غار نیاسر می توان به سفال و ظروف گلی مربوط به دوران ساسانی و برخی مربوط به پارت ها، سکه مربوط به دوران سلجوقیان و ایلخانیان، مجسمه سنگی سر یک قوچ و سنگ هایی شبیه سنگ آسیاب که برخی معتقدند مربوط به مراسم قربانی پیروان آیین میتراییسم است می توان اشاره کرد. علت ساخت چنین اثر بزرگی هنوز به طور قطع مشخص نیست (مذهبی، نظامی، مسکونی و …) ولی بیشترین اعتقاد بر استفاده مذهبی توسط پیروان میتراییسم (مهرپرستی) از این غار دستکن باستانی است. البته گفتنی است از این غار با نام های دیگری همچون سوراخ ویس یا غار ویس هم نام برده می شود و اگر این نام ها را شنیدید بدانید به این غار اشاره می شود.

غار نیاسر به صورتی حرفه ای و دقیق و با مهندسی پیشرفته ساخته شد. این غار با دالان ها و راهروهای طولانی و انشعاب های فراوان به صورت شبکه ای پیچیده است که توسط جاهای متعدد به هم مرتبط می شود. غار نیاسر درون بخش آهک ساخته سکوی تالار قرار گرفته و ارتفاع دهانه آن از سطح دریا 1700 متر و مشرف نیاسر است. این غار دارای ساختمانی پیچیده و تودرتوست. غار نیاسر دارای کانال های دست کنده و تعدادی چاه است. مقطع کانال ها به شکل مربع و ابعاد آن ها در بخش های مختلف، متفاوت است.

درون این چاه ها و در دو وجه مقابل هم چاله هایی برای نهادن دست و پا در سنگ ها کنده شده که عبور از آنها را آسان می کنند. عمق چاه های غار نیاسر، که دارای مقطع مربع شکل و ابعاد حدود 1.5 متر هستند، از 2 تا 10 متر متغیر است. از دیگر عوارض موجود در غار، دو راهی ها و سه راهی هایی هستند که فقط یکی از آنها بازدیدکننده را به انتهای غار راهنمایی می کند و سایر مسیرها انحرافی و گمراه کننده اند.

نکته بسیار جالب توجه در ساختمان غار، وجود اتاقک هایی است که به راحتی می توانیم درون آن ها بنشینیم تمامی این اتاقک ها در ابتدای چاه ها ساخته شده اند. آیا این تاقچه ها محل استراحت بازدیدکنندگان بوده اند یا محل نشستن حفاران برای دست به دست دادن آوارهای کنده شده و انتقال آن ها به بیرون از غار؟! از دیگر نکات قابل توجه در ساختمان غار، یکی ایجاد شیب مناسب در کانال ها جهت عبور آب های فرور و حاصل از بارندگی و دیگری باز کردن کانال هایی به بیرون از دیواره سکو برای تهویه و جریان یافتن هوای درون غار است که هم اکنون آثار آنها به چشم می خورد.

این غار یک دهانه بسیار بزرگ داشته که در زمین لرزه دهه 50 شمسی از بین رفته است و بخشی از دیواره جلویی غار ریزش کرده است که آثار کانال های کنده شده در آن ها در پای دیواره و داخل باغ دیده می شود. پنجره های رو به خارج از غار را طوری ساخته اند که در انتهایی ترین بخش غار هوای لازم برای تنفس وجود داشته باشد. در انتهای غار و آن جا که فاصله کف و سقف زیاد می شود، محل کنده شدن سنگ آسیایی به قطر 80 سانتی متر است که نقش محل کندگی به شکل خورشید روی دیوار باقی است. انتهای این کانال اکنون ریزش کرده است. مجموعه این عوارض غار نیاسر را اسرارآمیز ساخته اند. به هر حال برای رسیدن به انتهای غار باید به روش های مختلف، خزیده، نشسته روی پاها و در برخی مکان ها ایستاده حرکت کنیم و پیش برویم.

غار نیاسر شامل دو بخش است: یکی بخشی که در سال های اخیر پاکسازی شده و به شکل غاری توریستی درآمده است این بخش اتاقی به مساحت حدود 14 متر مربع شروع می شود و دهانه آن از محل کف سکوی تالار است. به نظر نگارنده این بخش از غار ارتباطی به نیایشگاه اصلی، که مشرف به نیاسر است، ندارد و مدتها بعد از آن ساخته شده است. بخش دیگر، غار اصلی است که در ورودی آن تالاری کوچک و طبیعت ساخته به طول 6 متر عرض 3 متر، و ارتفاع 4 متر قرار دارد. در سمت چپ تالار آخوری از سنگ ساخته اند که چند سوراخ، ویژه بستن جانوران، در دیوار جلویی آن به چشم می خورند.

مجموعه غار نیاسر دارای 5 رشته است، رشته اول معروف به غار کوچک است. ورودی این رشته از باغ تالار بوده و با حرکت به سمت شمال، به مسیر بن بست ختم می شود. رشته دوم معروف به غار بلند است که ورودی آن در مجاور غار کوچک قرار گرفته و با پیشروی به سمت شرق در قسمت تحتانی عمارت کوشک به تالاری ختم می شود. رشته سوم از نزدیکی انتهای غار بلند با دو دهانه که در حال حاضر دارای درب فلزی است آغاز و پس از آن تا پای آبشار کشیده شده و احتمالا تا زیر محله سرکمر و باغات پایین امتداد می یابد. رشته چهارم ورودی آن از باغ توسلی جنب باغ تالار است و در همان مکان و تا منزل کناری امتداد می یابد. رشته پنجم در قسمت بدون درخت باغ تالار روباز آغاز می شود و به سمت منازل مسکونی جدیدساز پیش می رود. رشته اول غار برای بازدید گردشگران مورد استفاده قرار می گیرد و تحت نظر شهرداری نیاسر اداره می شود. رشته دوم جهت بازدید و مطالعه محققان مورد استفاده است. از رشته سوم و چهارم و پنجم بهره برداری خاصی نمی شود.

علل ساختن غار نیاسر

در مورد علل ایجاد کانال ها، چاه ها، و اتاقک های کوچک، که فقط می شود داخل آنها نشست و پاها را آویزان کرد، چندین فرضیه وجود دارد. نزدیک ترین آن ها به واقعیت این است که غار نیایشگاه بوده و در آن اعمال آیینی انجام می شده است و سازندگان آن همان قومی بوده اند که تپه سیلک را بنا نهاده اند. ضمن آنکه به فاصله 400 متر از غار یک نمونه از بهترین آتشکده های ساسانی یعنی آتشکده نیاسر بنا شده است.

مختصات غار نیاسر

33˚ 58′ 18.1″: (N) عرض جغرافیایی دهانه غار
51˚ 08′ 44.5″: (E) طول جغرافیایی دهانه غار

افسانه ها درباره غار نیاسر

افسانه هایی درباره غار تالار نیاسر در بین مردم محلی گفته می شود که از آن جمله داستان اینکه چگونه سنگ تراشی که غار را کنده بود افسون شده و همیشه صدای او را در حال تراشیدن سنگ ها می توان از داخل غار شنید.

ابراز برای پیمایش غار نیاسر

با وجود حدود 40 چاه که عمیق ترین آن 9 متر است نیازی به ابزار فنی نیست اکثر چاه ها پله گذاری فلزی شده ضمن اینکه همگی دارای جای پا در بدنه برای عبور و مرور داشته اند. اکثر مسیر غار ارتفاعی حدود 90 سانتی متر و عرض 60 سانتی متر دارد که عبور به صورت گربه رو یا پامرغی امکان پذیر است از این رو به کسانی که ترس از محیط بسته دارند پیمایش غار نیاسر را پیشنهاد نمی کنیم. گفتنی است مشکلات تنفسی برای گردشگران پیش نخواهد آمد چرا که هوای مطبوع و گردش هوا در سراسر غار وجود دارد.

غار در حال حاضر دارای یک رشته لامپ به منظور روشن نمودن فضای درون آن است که با خاموش شدن آن ها فضای داخل غار کاملا تاریک می شود. با این حال پیشنهاد می کنیم منبع نور همچون چراغ قوه های قوی به همراه داشته باشید.

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *