غارمعرفی

غارهای دستکند ایران

غارها بر اثر عوامل مختلفی چون: فرآیندهای شیمیایی، عوامل فرسایشی آب، نیروهای زمین ساختی، میکروارگانیسم ها، فشار، تاثیرات اتمسفری، حفاری های انسان و دیگر عوامل به وجود می آیند.

کشور ایران نیز به علت تنوع آب و هوایی و موقعیت جغرافیایی خاصی که دارد، دارای انواع گوناگونی از غارها از نظر جنس سنگ های محیطی، ساختار هندسی، زمان پیدایش، عمر سنگ ها، روش های شکل گیری است. آنچه در این میان مهم است پیدایش غارها از نظر روش شکل گیری است که به دو دسته؛ غارهای طبیعی و غارهای دست کنده یا مصنوعی تقسیم می شود.

از مهم ترین غارهای طبیعی ایران می توان: غار علیصدر، غار رودافشان، غارگنج کوه، غار کلماکره، غار کتله خور، غار سهولان، غار هوتو در بهشهر، غار دربند و غار آغ بلاغ مهمان را نام برد. نوع دیگر غارها، غارهای مصنوعی است که توسط بشر کنده شده که بیشتر به عنوان محل سکونت، پناهگاه، دژ نظامی و دفاعی، پرستشگاه، معدن و غیره ساخته شده است؛ مثل غارهای نیاسر، کرفتو، کوگان، قلعه جوق، اصله، چله خانه.

غار نیاسر

غار نیاسر یا غار رییس، یکی از غارهای شگفت انگیز دست کنده بشری و از عجایب و نوادر آثار باستانی کاشان به شمار می آید. براساس آثار به دست آمده، این غار حلقوی شکل، در حدود 1800 تا 2000 سال قبل در داخل کوه کرکس و بالای تپه های آهکی مشرف به نیاسر کاشان به منظور مقاصد آیینی و مذهبی، به شکل راهروها، دالان ها و تونل های سنگی پرپیچ و خم با هفت اتاق و با ابزارهای ابتدایی به نحوی استادانه کنده شده است. طول غار نیاسر حدود 150 متر است و ارتفاع آن در ورودی غار حدود 2 متر و در انتهای غار حدود نیم متر است. جنس دیواره های این غار از نوعی سنگ نرم شبیه ملات گچ و آهک تشکیل شده که در بیشتر نقاط نمناک است.

غار کرفتو

غار کرفتو، جزو غارهای طبیعی- غارهای دست کنده انسان است. این غار که در 70 کیلومتری شمال غرب دیواندره در استان کردستان واقع شده از نوع غارهای آهکی و طبیعی است به احتمال زیاد در دوران سوم زمین شناسی به وجود آمده است. غار کرفتو، همواره در دوره های مختلف شاهد سکونت اقوام بشری در خود بوده است. این غار در 4 طبقه ساخته شده که دارای اتاق ها، راهروها و دالان های متعددی است که در میان دیگر غارهای دست ساخته بشری، کامل ترین غار مصنوعی شناخته شده است. در یکی از اتاق های طبقه سوم کتیبه ای به زبان یونانی با مضمون: «در این جا هراکلس سکونت دارد، باشد که پلیدی در آن راه نیابد»، وجود دارد. همچنین بر دیوارهای غار در بعضی از اتاق ها نقاشی های از حیوانات، انسان و گیاه کنده شده است.

آثار بدست آمده: در کاوش های اطراف غار کرفتو، یک گورستان هزاره اول همراه با ظروف منقوش سفالی، 7 مهره ی عقیق و آهکی کوچک و نیز سنجاق های مفرغی و گیره های موی سر مفرغی به دست آمده است. این قبرها که به شکل مستطیلی در دل سنگ های رسوبی سست و قابل انعطاف کنده شده دارای اجسادی به صورت چمباتمه همراه با اشیا مفرغی و سفال های نقاشی شده، بود.

غار قلعه جوق

غار قلعه جوق، در انتهای شرقی استان همدان و سه کیلومتری روستای قلعه جوق واقع شده است، این روستا در واقع مرز شرقی همدان با اراک به شمار می رود. این غار در کوهی به نام قوزی قشلاق به وسیله بشر کنده شده که محققان تاریخ حفر آن را به دوره ساسانیان نسبت می دهند.

غار قلعه جوق، یکی از غارهای مهم دست کنده بشری است که دارای سه در ورودی نزدیک به هم است که با ارتفاع 8 متر از سطح زمین بر دیواره صاف صخره ای حفر شده که تنها وسیله رسیدن به آن نردبان درختی است. غار مورد بحت دارای دالان ها و اتاق هایی به یک شکل و یک اندازه است و در جلوی یکی از تالارهای آن که به مساحت 20 متر مربع است و به منزله تالار غار محسوب می شود حوض کوچکی به عمق 25 سانتی متری حفر شده و همین دقت خاص در ساخت این غار باعث شده، غار قلعه جوق یکی از شگفت انگیزترین صنایع باستانی به شمار آید.

غار کوگان

غار کوگان، در استان لرستان و در 52 کیلومتری جنوب شرقی خرم آباد قرار گرفته است. این غار دست ساخته بشری که در روستای کوگان واقع شده، جزو غارهای چند طبقه ای است که دسترسی به آن خیلی سخت است. غار کوگان، به استناد سکه های یافت شده در اطراف آن به دوره اشکانیان تعلق دارد. دهانه غار از سطح زمین حدود 50 متر است و ورودی غار که به سمت شمال باز می شود به صورت چهار گوش است. این غار به صورت دو طبقه با اتاق ها و فضاهای مرتبط تشکیل شده که طبقه اول آن چهار اتاق داشته و طبقه دوم با ارتفاعی حدود 40 متر از کف طبقه اول فاصله دارد. براساس تحقیقات انجام شده غار کوگان به احتمال قوی برای پرستش میترا در آیین مهرپرستی ساخته شده است.

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *